Fred Michiels

Tijdens ‘Un geste de couleur # 1’ presenteert Fred Michiels kleurrijke, meer abstracte werken. Ze vormen subtiel samengestelde groepen, waarin figuratieve elementen opduiken en geel, rood en blauw vibreren naast hun mengkleuren oranje, groen en paars. Met olieverf en tempera schildert Fred fijne structuren op verschillende soorten dragers zoals plastic, transparante folie en toile cirée. Elk materiaal draagt een individueel motief. Hiermee creëert Fred nieuwe constellaties die onderlinge verhoudingen aangaan in kleur, vorm en textuur. Ze overlappen en flirten met elkaars grenzen. In die aanraking tussen verhullen en onthullen ontstaat een nieuwe gelaagdheid in het zien.

De collage-achtige samenstellingen van Fred Michiels maken deel uit van de reeks ‘From Obstructions to Abstractions’. De werken tonen zich dan ook niet in één oogopslag. Ze vragen tijd. Soms schildert Fred verschillende lagen over elkaar, waarbij hij doorheen de fijne textuur de onderste lagen zichtbaar laat. Op dezelfde wijze gebruikt hij transparante materialen en geeft zodoende diepte aan de tweedimensionaliteit. In de bovenste lagen herkennen we de structuren van textielweefsels, zoals de fijnmazige ogen van een haakwerk. Ze fungeren als een soort gordijn, waarmee Fred bewust een afstand creëert tussen onderwerp en kijker. Tevens vormt de obstructie een uitnodiging tot door-kijken. Want van naderbij glijdt het oog niet vloeiend over het oppervlak, maar blijft haperen bij wat zich onder de bovenste lagen verschuilt. De werken van Fred Michiels lees je, liefst herhaaldelijk. En bij elke lezing doemen er nieuwe elementen op.

De onderlinge verhoudingen van de zuivere, duidelijk definieerbare kleuren staan in het oeuvre van Fred Michiels centraal. Daarin spelen de superpositie en transparantie van de kleurloze plasticfolie en de olieverf en tempera een belangrijke rol. ‘Soms is de ondergrond/achtergrond van het werk ook belangrijk, en dan is het transparante toch ingevuld als een echte reële kleur.’ Ook in het aanbrengen van zijn verftoetsen op het plastic speelt Fred met de doorzichtigheid en opaciteit van de materie. Op de rode, groene en blauwe toile cirée liggen de randen van de bollen in olieverf dik en ondoorzichtig, met zichtbare aspecten van respectievelijk rood-wit, groen-wit en blauw-wit. Maar binnenin schemert de geblokte structuur van de drager doorheen de dunne, centrifugale draaibeweging.

Een werk ontstaat bij Fred Michiels reeds in zijn voorstudies op papier. De kleurkeuze maakt daar deel van uit: ‘Ik schrijf alles eerst uit in mijn werkboeken (inmiddels bezig aan de 15de) en dan is het uitvoeren van het onderwerp nog louter een formaliteit. Het echte werk is eerst in mijn werkboeken, ook de kleuren worden daarin al vermeld. Ik heb het schrijven nodig om alle informatie die ik tijdens mijn onderzoek verzamel te verwerken en er vorm en kleur aan te geven.’

Verschillende afzonderlijke elementen presenteert Fred groepsgewijs en in wisselende (kleur)combinaties. Soms vertrekt hij van een heel abstract beeld om er dan in de opstelling een figuratie naast, op of onder te bevestigen. Het beeld is echter nooit een representatie van het reële onderwerp, maar een samenspel van vorm en kleur. Appellerend aan het Fauvisme draagt het motief bij Fred dan ook zelden haar oorspronkelijke kleur. Het is de vorm die een bepaalde kleur oproept.

Net als geur roept ook kleur herinneringen op. Soms herinnert een kleur aan een vroeger werk. Zo ontstond bijvoorbeeld de sleutelreeks ‘Endless permutations of transparency and opacity’. Ook in de figuratie verwijst Fred naar zijn vroeger werk: ‘Vaak herneem ik vroeger reeds gebruikte beelden in een andere, nieuwere context. Ik herschilder ze, herteken ze of verwerk ze in een soort van transparante collage. Als kunstenaar heb je de luxe om terug te kunnen/mogen grijpen naar je eigen oeuvre. Ouder werk dat je in andere contexten oneindig kan (her)bruiken. Hierdoor bouw je een soort vertraging in het oeuvre.’ Kleur, vorm en materie als een voortdurend her-denken.

© Eva Steynen, Antwerpen, november 2012

website Fred michiels