Etienne Fouchet

website Etienne Fouchet

Tijdens Touch-Line toont Etienne Fouchet (1981) drie nieuwe gips-sculpturen. De ruimtelijke figuren spreken tot de verbeelding en de grillige oppervlaktes doen de blik haperen. Ze zijn enigmatisch en vragen tijd om hen met onze zintuigen te ontdekken. Titels zoals Grotto en Spine Column herinneren aan natuurlijke fenomenen, andere laten dan weer elke mogelijkheid open. Niet de representatie van de werkelijkheid is daarbij van belang, maar eerder het in vorm brengen van nieuwe structuren. De klemtoon ligt op de fysieke en sensitieve beleving. De manier waarop de toeschouwer zich rondom de werken beweegt en zich een beeld vormt. In hun totaliteit vormen de segmenten een soort collages. Etienne Fouchet vertrekt vanuit een omgaan met de tastbare materie. Daarvoor gebruikt hij 'aardse' materialen zoals klei, gips, hout en hars. De morfologie van zijn sculpturen ontstaat uit de metamorfose en de beheersing van die materialen, maar tevens uit hun onderlinge wrijving. Samen concretiseren zij een dynamisch gebeuren. Etienne Fouchet modelleert het materiaal, maar toont tevens de intensiteit van het onbeheersbare moment: de sensuele afdruk waarin de bewegingen van lichaam en materie gebald samenkomen.

De erosie van de tijd

Het oeuvre van Etienne Fouchet geeft een persoonlijke visie bloot op de werkelijkheid. De confrontatie met de natuur en haar elementen is daarin zijn belangrijkste inspiratiebron. De gipsen sculpturen maken het zien tastbaar. Ze vormen een sensitieve ervaring. Hun robuuste uiterlijk contrasteert met de sensuele vormen en in de aanraking voelen ze verrassend fragiel. Werken zoals het monumentale Spine Column roepen connotaties op met oude vervlogen culturen. Hun grillige oppervlak als een poëtische herinnering aan wat niet meer aanwezig is, aan onze eigen vergankelijkheid. Alsof de tijd het gips heeft uitgehold en haar eigen verhaal er in heeft gegrift.

De beelden echoën de oneindige cyclus van de tijd, die het poreuze gesteente erodeert. In één werk laat Etienne Fouchet die stroom tot stilstand komen in een gestolde opwaartse beweging. Een vorige serie, Stumbling Blocks, herdenkt stilzwijgend vergane steden, wrakstukken op de bodem van de oceaan. Als getuigen van een ver verleden. Niets blijft, alles vervloeit. Zoals de nooit aflatende beweging van de oceaan die wat we achterlaten tot zich neemt, om het later, haast onherkenbaar, weer uit te spuwen. Etienne Fouchet brengt de menselijke overmoed tot staan en herinnert in stilte aan een wereld die we al te snel neigen te vergeten.

De genese van de vorm

In zijn sculpturen toont Etienne Fouchet het verhaal van de materie die vorm krijgt. Grotto en het vroegere Concretio zijn ontstaan uit zijn interesse voor de grotten in het Italië van de 16de eeuw. In die grotten, zo stelt hij, imiteert de kunst de natuur en de natuur de kunst. Hun grens vervaagt. Zijn oeuvre leunt dan ook eerder aan bij de 'concrete' kunst zoals Jean Arp die omschrijft dan bij het abstracte. Het toont het ontstaansproces vanaf het beginpunt in plaats van een gefixeerd eindpunt. Een kern die zich vormt binnen in een andere substantie. Ook al desintegreert de originele contour, ze laat blijvend haar markeringen achter.

De fysieke omgang met het materiaal is belangrijk voor Etienne Fouchet. Hout bijvoorbeeld is rigide en leidt tot meer geometrische vormen zoals La Fissipare en Stumbling Blocks. De klei als mal, als originele contour van de gipsen sculpturen laat meer organische vormen toe. Haar afdruk vertelt voor de kunstenaar ook haar eigen verhaal.

Etienne Fouchet toont de binnenkant van die vorm. Een vorm die voorafgaat aan de idee. De figuur als oorspronkelijkheid. De oorspronkelijke mal van de gips-sculpturen is gemaakt in klei. In de mal, het negatief, bewerkt hij de binnenkant van een holle ruimte. Het resultaat is de stoffelijke afdruk van zijn verbeelding. Een ruimtelijk beeld dat op haar beurt de fantasie van de toeschouwer stimuleert. Zij is poreus en dringt de onzichtbare poriën van het denken binnen, zo vertelt Fouchet. Zijn sculpturen zijn dan ook een soort her-denken.

De sculptuur is een fysiek lichaam. De klei laat zich modelleren en registreert elke manipulatie. Zij fungeert als omhulsel binnen het netwerk van denken en transformeren. Tussen wat reeds is en wat zal zijn. De na-druk van een productieproces. Een gebeuren waarin heden, verleden en toekomst samenkomen. De uitvoering van een handeling is dan ook niet het gevolg van een vooraf duidelijk gevat idee. Het is de fysieke expressie van de kunstenaar die zich manifesteert in elke geste tijdens het maakproces. De interventies getuigen van die expressie en vertellen op hun manier het verhaal van de Sculptuur. Het verhaal van het Beeld.

We zijn zelf materie in de tijd. Ons lichaam herinnert zich een vorige geste. Etienne Fouchet werkt dan ook in serie aan verschillende sculpturen tegelijk. De creatie is als een compositie. De ene beweging genereert een andere. Het initiële idee kan veranderen door wat op papier niet voorstelbaar is. Ideeën die ontstaan tijdens de ene creatie neemt de kunstenaar mee in de volgende. Het ganse proces legt hij vast op foto, waarbij hij elke etappe, elk idee bij het beeld op de foto noteert.

De wispelturige materie

Etienne Fouchet heeft een grote affiniteit met 'proteïsche' materialen, verwijzend naar de Griekse zeegod Proteus die allerlei vormen kon aannemen. In de materie ligt een transformatieproces vervat. De eigenschap van het vloeibare hars en gips om te stollen en te verharden. Of de zachte, modelleerbare klei die een harde schelp vormt.

Om niet te hoeven antwoorden op de vele vragen verborg het orakel Proteus zich door constant van gedaante te veranderen. Enkel wie erin slaagde hem vast te grijpen kreeg een antwoord. Etienne Fouchet gaat op een gelijkaardige wijze om met de onvoorspelbare eigenschappen van de materie. Naast de doordachte precisie van elke handeling, zoekt hij ook het accidentele op. Er ligt een onbepaald element in het onverwachte. Via het ongekende kunnen we voeling krijgen met het gebeuren zelf van de materie die vorm krijgt. Wat al gekend is kunnen we niet meer als gebeurtenis ervaren.

In Proteus zit tevens het Griekse 'protogonos' verscholen dat verwijst naar de eerste vorm. Etienne Fouchets werk ontstaat niet vanuit een representatie van een reeds bestaand object in de werkelijkheid, maar verhult het enigma van de primordiale vorm. We kunnen er nooit volledig vat op krijgen. Het ontsnapt telkens aan elk be-grijpen. Enkel via een list kunnen we het verborgene vastgrijpen en de voortdurende metamorfose even stoppen. Het werk Untitled speelt dit onbestemde ten volle uit. Niet alleen door afwezigheid van elke definitie in de titel, maar ook vormelijk. Via een omweg draait hij de gestolde beweging van het gips om en legt die vast in het houten kader. De vorm als een doorsnede van de tijd. Met in dat ene ongrijpbare moment een onverwacht antwoord vervat.

© Eva Steynen, Februari 2010. Tekst uit catalogus Touch-Line.